Groot in het kleine

Afgelopen zondag brachten we een kort bezoek aan het gezin van onze oudste dochter. Door de lamellen spiekten we naar binnen en aan de keukentafel werd driftig geknutseld. Daar raak je als moeder – en inmiddels oma – toch altijd weer een beetje door vertederd.

De twee jongens van vier en twee renden ons enthousiast tegemoet. Voor we het wisten zaten we met de boys op schoot kralen te rijgen. De één maakte een ketting voor opa, de ander eentje voor OmaLin. Die van mij belandde meermaals op de vloer, maar die van opa kwam keurig af. Toen de knoop erin ging, bleek het alleen geen ketting maar een hoofdband te zijn. Pret alom.

Plotseling trok de oudste ons resoluut overeind. Onder luid gejoel werden we mee naar boven genomen: we hebben een nieuwe kamer – en een stapelbed!
In het kleine, knusse kamertje waren de jongens niet te houden. Ze demonstreerden hoe handig het is om naar boven te klimmen, hoe leuk een discolamp is (vooral als je er hard tegenaan duwt) en hoe je daarna weer naar beneden klautert. Dat alles herhaalden ze een keer of tien. Wij hielden ons hart vast, maar deze gastjes zijn ware kleine klimapen.

Ondertussen keek ik vol bewondering om me heen. Het kamertje is bepaald niet groot, maar mijn dochter en schoonzoon hebben het weten om te toveren tot een ruim ogend, warm jongensparadijs. Liefde bouwt mooie dingen.

De jongste liet trots zijn rammelende spaarpot zien; de oudste deed enthousiast mee. Opa wilde daar natuurlijk direct iets aan bijdragen. Maar hun vader had ons eerder op het hart gedrukt dat ze niet zomaar geld krijgen – ze moeten er iets voor doen. Mind you: twee en vier. Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn.

Ik redde de situatie uiterst verantwoordelijk en stelde voor dat ze binnenkort bij ons lege flessen en blikjes mochten wegbrengen naar de supermarkt. Dat geld mocht dan in de spaarpot. De oudste keek me serieus aan en zei: ‘Als jullie hulp nodig hebben, dan kun je op ons rekenen hoor. Altijd.’

Daar werden we toch even stil van.
Soms hoor je in één zin alles wat er echt toe doet. 
Dan weet je: het is goed.

En dat is niet in geld uit te drukken.

Meer weten over bewustwording?

 

Een goede band (19)

“Heb jij nou altijd een goede band met jouw moeder gehad?", vraagt een vriendin naar aanleiding van de blogs die ik over mijn hoogbejaarde moeder en mij schrijf. In haar vraag hoor ik iets van ongeloof, misschien zelfs een vleugje achterdocht?

Spontaan begin ik een antwoord te typen, maar halverwege blijven mijn vingers hangen. Twijfelend in de lucht. Want wat is goed? Wat is een goede band? Wat is altijd?

Als iets altijd goed zou zijn, zou dat niet ongelooflijk saai en kleurloos zijn?

Zo’n vraag is zó gesteld, maar ik ben vast niet de enige die een moederdochterband in één woord goed of slecht zou kunnen noemen. Was het maar zo simpel, toch?

In een flits trekt mijn jeugd voorbij, mijn jongvolwassenheid, het moment dat ik zelf moeder werd en ook de jaren als moeder zijnde daarna. Verbazingwekkend hoe de mind al die ervaringen in een paar seconden kan proppen.

Wat ik wel weet: onze moederdochterband is zo sterk dat we tot op de dag van vandaag met elkaar praten, kunnen lachen, huilen en tijd kunnen doorbrengen zonder al te veel kleerscheuren. Dat zegt best al iets, toch?

Er is zorg en respect en we zijn met elkaar mee bewogen door de jaren heen. De ene keer in een vloeiende beweging en soms was het onhandig struikelend.

Er waren momenten van afstand en momenten van diepe verbondenheid. Gesprekken die stroef verliepen, misverstanden die pijn deden, maar ook dagen waarop we niet meer bijkwamen van de slappe lach.

Ik kan me nog steeds ongenadig irriteren aan mijn moeder en ik weet precies wanneer zij meent dat ik irritant ben. (Overigens heeft ze dan altijd ongelijk, uiteraard...en ik ben ook nooit irritant..natuurlijk ;-)).

We hebben elkaar spiegels voorgehouden, elkaar over en weer teleurgesteld, verwachtingen laten barsten als een te strak opgeblazen ballon. Maar we hebben ook veel vergeven, strijd vergeten en sommige obstakels samen genomen, andere genegeerd of onder de mantel der liefde bedekt. En die mantel is zacht en veilig. We hebben samen gelachen, gehuild, gewanhoopt, gebeden en elkaar steeds beter leren kennen en respecteren.

Na 62 jaar dochterschap blijkt deze band rekbaar en bestendig tegen alle weersomstandigheden. Ze buigt, maar breekt niet. Met wederzijds respect, liefde voor elkaar en wat humor, los je veel op. Waar een wil is, is een weg. Liefde is het antwoord.

Dementie wist de scherpe kantjes. Mijn moeder is veel vergeten en de herinneringen die zijn gebleven, zijn veelal mooi en liefdevol. Zelfs de meest pijnlijke familievetes hebben in haar herinnering niet eens plaatsgevonden. En wij laten dat vooral zo.

Wat moeder en dementie mij steeds weer leert? Leven in het nu!

Want dat is het enige dat er is.

Elegant tot het einde (18)

Dementie. Aan de buitenkant zie je niets, maar er gebeurt van alles in haar hersenen. Mijn moeder, 92 jaar, ziet er nog altijd keurig verzorgd uit. Dat is hoe ze het altijd heeft gedaan en dat ongetwijfeld wel zal zo blijven, tot het einde. Haar haren netjes gekapt, haar kleding onberispelijk, haar kamer opgeruimd. Routine is haar houvast.

In haar kamer schuifelt ze wat rond, bladert gedachteloos door de krant, kleurt af en toe een plaatje in en drinkt koffie in de gezamenlijke huiskamer. Echt lezen of puzzelen lukt niet meer, maar dat deert haar niet – ze doet alsof. Net zoals ze vroeger problemen oploste: met een glimlach, schouders eronder en vooral geen geklaag. Want klagen, dat deed haar generatie niet.

Wat wél gebleven is, is haar gevoel voor stijl. “Keeping up appearances” zit in haar DNA. Ze geniet nog steeds van een goed glas wijn en een etentje op een prachtige locatie. Dat ze een uur later niet meer weet wat ze heeft gegeten, maakt haar ervaring niet minder waardevol. En de onze ook niet.

Onlangs zaten we met haar in een restaurant. We kozen haar lunch – keuzes maken is niet meer haar sterkste kant. Maar toen de wijn aan bod kwam, was er geen twijfel. Mijn man las de opties voor:

“Dry, fresh and elegant” of “Full, spicy and smooth”?

Ze trok haar al eerder in een blog beschreven keurig verzorgde wenkbrauw* op, keek hem met haar bekende, licht hautaine blik aan en antwoordde droog:

“Wat denk je zelf? Uiteraard elegant.”

En zo geschiedde.

 Wil je lezen over de * wenkbrauwentaal van moeder? Klik hier!

'Ik ben toch een MENS?'

Voorzichtig trekt mijn kleinzoon van twee de speelgoeddoos onder de bank vandaan. Hij heeft eerder met wat meer enthousiasme de doos tevoorschijn getoverd, waarbij een plantenpot sneuvelde. Kennelijk is hij dat niet vergeten en ik zie dat hij dit keer met vaste handjes en met een geconcentreerde blik de doos langzaam naar het midden van de kamer manoeuvreert. Dan wordt de inhoud geïnspecteerd en ontdekt hij tussen de vertrouwde spulletjes een nieuw spel. Een spel met hele kleine pionnetjes waarvoor hij nog net wat te klein is. Stom natuurlijk, dat ik het erin heb gelegd, maar zijn moeder legt het hem rustig uit, terwijl ze het spel terzijde legt.

'Dat spel is voor grote mensen', zegt zijn moeder.

'Ja, maar ik ben toch al groot', zegt hij vol overtuiging.

'Ja, jij bent al groter, maar nog niet groot genoeg; je hebt grote mensen en kleine mensen'.

Dan valt het even stil.

'Ik ben toch een MENS?', roept hij dan vol verontwaardiging en hij kijkt zijn moeder afwachtend aan. Daar heeft ze vast niet van terug, lijkt hij te denken.

'Ja', hoor ik zijn moeder zeggen, 'dat ben je! Jij bent zéker een mens. En toch heb je grotere mensen en kleinere mensen. Papa is een groot mens en Opa is groot mens en jij bent een klein mens en dit spel is voor grote mensen, maar er ligt nog een spel dat weer voor kleine mensen is'.

Je ziet dat de kleine mens de woorden van zijn moeder tot zich neemt en kennelijk heeft ze hem overtuigd, want ik zie dat hij zijn kleine schoudertjes gelaten even ophaalt.

Dan vraagt zijn mama: 'En wat ben ik?'

'Jij bent een P.R.I.N.S.E.S!.', zegt hij dan triomfantelijk. Hij klinkt dan minimaal net zo overtuigend als zijn mama, en dan ineens springt hij omhoog en voegt eraan toe: 'Prinsessen mogen dat spel ook niet spelen hoor!'.

Vanuit de keuken volg ik het gesprekje en smoor mijn glimlach in de theedoek. Dit kleine mens is dan weliswaar te klein voor 'Mens erger je niet', maar hij weet absoluut hoe hij zijn troeven uit moet spelen!

'Mijn hoofd is een vergiet, maar ik vergeet jou niet! (10)

Op kamers! Daar hangt iets jeugdigs aan, iets leuks, iets nieuws, iets avontuurlijks. Maar als je bijna 90 bent en vasculaire dementie heeft invloed op je lijf, dan hangt er een andere sfeer over. Of, zoals mijn moeder het samenvat: 'Het is drie keer niks!'.

Toch heeft ze de stap gemaakt: van een paleis, zoals zij haar huis graag noemt, naar een prutkamer in een gesticht. Nee, ze bindt er bepaald geen doekjes om. 

Zowel voor mijn moeder als voor mij was deze verhuizing een emotionele en fysieke rollercoaster. Ik heb respect voor mijn oude moedertje. Niet iedereen gaat met opgeheven hoofd en ferme stap van de ene verandering naar de andere. Mijn moeder wel. 

In haar eentje nam ze op een gewone dinsdagochtend afscheid van haar paleis en ging naar de dagbesteding. En na de dagbesteding stak ze haar arm in de mijne en liepen we innig gearmd naar haar nieuwe woning, een kamer in een zorgcentrum. De najaarszon nam de spanning ietwat uit ons lijf en gaf onze weg letterlijk iets zonnigs. Het had iets ritueels. Trots, vastberaden en met opgeheven hoofd liep mijn moeder daar. Zij blijft mij een voorbeeld geven hoe door het leven te gaan.

In de dagen die volgen, zien we elkaar altijd wel eventjes en we hebben veel telefonisch contact.

Zo ook gisteren. Ik legde haar uit dat we naast de mobiele telefoon ook nog een vaste telefoonaansluiting zullen regelen. 

'Maar waar is mijn telefoon dan?', vraagt mijn moeder.

'Die staat nu nog in uw oude huis, maar we gaan regelen dat u die snel heeft'.

'Ja, maar waar is mijn mobiel nu dan? Ik zie hem nergens liggen!'

'Ja mam, tegen uw oor, daar belt u nu mee!'

Dan valt het even stil, voordat we beiden in schaterlachen uitbarsten. En als we enigszins bijgekomen zijn, voegt mijn moeder, nog nasnikkend van het lachen, eraan toe: 

'Dit is toch wel het toppunt!! Zie je nu? Mijn hoofd is werkelijk een vergiet......maar ik vergeet jou niet!'

PS: moeder adviseerde me daarna om er snel een blog over te schrijven, want 'tenslotte kunnen we er beter om lachen dan om huilen'

Silent Touch

May the only pain in your life be champagne!

Ooit riep ik dat men mij altijd mocht wakker maken voor een glas champagne. Ik hield en houd van een mooi glas champagne. Ik droomde als klein meisje zelfs van een luxe bad vol champagne. Wow! Aan een grote fantasie ontbreekt het mij bepaald nie. Maar in dit specifieke geval is de fantasie bij een fantasie gebleven.

Niemand heeft mij ooit wakker gemaakt voor champagne, laat staan een bad vol. Daarentegen ben ik zéker wèl wakker gemaakt voor een kind dat een nachtmerrie had, moest plassen, poepen of zelfs moest overgeven. Ik ben ook wel wakker gemaakt als er een laken verschoond moest worden of een extra geruststellende knuffel gegeven moest worden. Ik ben wakker gemaakt voor een puberkind, dat midden in de nacht ergens opgehaald moest worden. Zelfs ben ik wakker gemaakt als iemand wel eens te diep in het glaasje keek en de weg naar het toilet nog maar amper kon vinden. Ik ben ook wakker gemaakt voor pijn in het hart, zowel emotioneel als fysiek. Of voor een vriend in nood of crisis en zelfs voor een mantra recitatie in de vroege ochtenduren. Dus voor de normale moederlijke en huis-, tuin- en keukengelegenheden ben ik wel wakker gemaakt, kun je wel zeggen. En dat deed ik met liefde!

Maar voor champagne? Nou, nee...daar ben ik nog nooit voor wakker gemaakt. En eerlijk gezegd, hoeft dat voor mij ook helemaal niet. Wakker worden voor champagne...het is bijna iets triviaals, als je er goed over nadenkt!

Maar......toch is er nog wel iets waarvoor je mij kunt wakker maken. Niet jíj, maar zij! En dat is dat ene telefoontje van mijn dochter met het bericht dat ze gaat bevallen. 

Ja, al met al ben ik van bruisende champagne overgestapt naar een heerlijk slaapmutsje. 

En dat bevalt mij prima! Nu mijn dochter nog!

Dan drinken we daarna zéker een glas champagne! 

 

 

Silent Touch

Dochters

Als in een wervelwind komt ze langs, mijn jongste dochter. 'Hai mam, kus mam, bye mam'.

En daartussen in ook nog een cappuccino met havermelk, als ik geluk heb. En vandaag heb ik geluk! 

Het is eind maart en na vele koude dagen schijnt er eindelijk een streepje zon in onze tuin. Ze zakt met een heerlijk theatrale diepe zucht neer, strekt haar lange, slanke benen voor zich uit en trekt haar trui uit om die éne streep zon op te vangen en sluit haar ogen.

Ze kan niet lang blijven, want ze wordt zo opgehaald door haar vrienden om een weekendje weg te gaan, mompelt ze terwijl ik een jas aantrek en op een stoel bij haar ga zitten.

Ik geniet met volle teugen van deze zonnestraal in mijn leven.

"Ik ben gestopt met roken', zegt ze dan. Ze trekt één oog open en speurt daarmee mijn gezicht af hoe ik daarop reageer. Officieel weet ik niet dat ze rookt, want tenslotte heeft ze nooit in mijn bijzijn een sigaret opgestoken. Maar mijn neus en voelsprieten hebben haar natuurlijk al eerder verraden, naast Insta natuurlijk.

'Zo, sinds wanneer?' en trek mijn pokerface op; ik laat me niet gekker maken dan ik al ben.

'Sinds vier dagen'.

'Gefeliciteerd. Waarom rookte je eigenlijk?' , want laten we eerlijk zijn: als iemand anti-roken was, was zíj het!

'Ik was verslaafd', zegt ze en ze schiet enthousiast omhoog terwijl ze me in geuren en kleuren uitlegt dat ze het boek 'De Opluchting' van Jan Geurtz in handen kreeg en dat één specifieke anekdote over een vrouw met liefdesverdriet daaruit haar erg aansprak. (ik moet niet vergeten Jan even te bedanken, denk ik vol opluchting)

Het kwam er kortgezegd op neer dat de dame in kwestie verslaafd was geraakt aan roken omdat ze zich zo ellendig voelde en vervolgens vond dat ze wel een sigaretje verdiende. Als een soort van bonus. De eerlijkheid gebiedt mij om te bekennen dat ik in een lastige tijd in mijn leven ook ging roken uit zelfmedelijden en óók vond dat ik af en toe een sigaretje verdiende. Als ik eraan denk, moet ik zo lachen maar destijds was het o zo logisch. Het is natuurlijk de grootst mogelijke onzin; alsof je het verdient om je longen zwart te maken. 

Na mijn ontboezeming kijkt mijn dochter me aan en zegt dat zij dat ook wel herkent. Terwijl we elkaar aankijken, barsten we in lachen uit als we ons realiseren hoe we in staat zijn onszelf voor de gek te houden. Wel een kwartier lang houden we bijna de slappe lach. Kijk, dat is nu iets wat we werkelijk allemaal verdienen: voluit lachen en bij voorkeur vooral en hárd om je zelf! 

Dan wervelt ze omhoog, glimlacht en geeft me een omhelzing.

Met haar eveneens inmiddels gearriveerde vrienden stappen ze vervolgens in de auto en met een flinke dot gas verdwijnen ze uit mijn blikveld.

Dochters, wat zijn het toch een fijne mensen.

Begeleiding bij bewustwording, kijk op www.silent-touch.nl